ISO 14001

Šta je ISO 14001?

Standard ISO 14001 se odnosi na upravljanje životnom sredinom, što znači da organizacija mora da smanji negativne uticaje na životnu sredinu svojim aktivnostima i postigne kontinuirano poboljšanje performansi koje se odnose na zaštitu životne sredine.

ISO standardi se razvijaju po strogim pravilima kako bi se obezbijedilo da budu transparentni i fer. Negativna strana je to što takva pravila zahtjevaju veliku količinu vremena za razvoj svakog pojedinačnog standarda, zbog neophodnosti postizanja konsenzusa kao i javnosti postupka. Pored standarda, ISO razvija i različita uputstva, smjernice i priručnike u vezi sa standardima.

ISO 14001 Sistem upravljanja zaštitom životne sredine je standard upravljanja zaštite životne sredine, posvećen kontrolisanju rizika zagađenja životne sredine. EMS (Environmental Managemet System) uspostavlja mehanizme koji vremenom smanjuju ove rizike i broj incidenata i jačaju pouzdanost organizacije u ispunjenju zakonskih, i drugih zahteva zaštite životne sredine.

Namjena

Standardi serije ISO 14001 imaju za cilj da podrže zaštitu životne sredine i da spriječe zagađivanja, a zasnovani su na sljedećim principima:

  • Sistem zaštite životne sredine (EMS) treba da dovede do poboljšanja učinka zaštite životne sredine
  • Poboljšanje treba da bude stalno
  • Kada prvi put uspostavlja sistem zaštite životne sredine, organizacija treba da počne od onoga šta je očigledna korist, a to je usaglašenost sa zakonom
  • Kada EMS dobije svoj oblik, mogu se primjeniti postupci za njegovo dalje poboljšavanje
  • Integrisanje EMS sa ostalim sistemima upravljanja može dovesti do veće efikasnosti cjelokupnog sistema
  • Sistem upravljanja kvalitetom se zasniva na mehanizmu stalnog poboljšavanja, koji je poznat kao Demingov krug ili ciklus stalnog poboljšavanja, kao i kod ISO 9001.

Serija ISO 14000 se sastoji iz dva standarda:

  • ISO 14001 – Sistemi upravljanja zaštitom životne sredine – Zahtjevi čija je svrha ocjenjivanje sistema
  • ISO 14004 – EMS, Opšte smjernice o principima, sistemima i tehnikama podrške, u stvari predtavlja smjernice za primjenu zahtjeva standarda

ISO 14004 je sličan po sadržaju sa ISO 14001, ali su svakom poglavlju pridodate smjernice i ilustracije kako bi se olakšala primjena ISO 14001.

Benefiti

Sistem upravljanja zaštitom životne sredine ISO 14001 je upravljački alat koji omogućava organizaciji bilo koje veličine da:

  • identifikuje i kontroliše uticaj svojih aktivnosti, proizvoda i usluga na životnu sredinu
  • poboljša odnos prema životnoj sredini
  • implementira sistematski pristup kojim će postizati ciljeve koji se odnose na zaštitu životne sredine i obezbjedi dokaz da je postigla postavljene ciljeve

Globalni razlozi implementacije

Osnovni razlozi koji dovode do izražene potrebe za uvođenjem sistema zaštite životne sredine ISO 14001 su:

  • neprestano zagađivanje životne sredine
  • strah od potpunog iscrpljenja prirodnih resursa
  • nedostatak organizovanog i sistematskog praćenja posledica zagađenja
  • povećana zainteresovanost javnog mnjenja za očuvanjem životne sredine
  • zakonska rešenja
  • posebni uslovi rada u ugroženim oblastima

Fazni proces implementacije

Pripremne aktivnosti – Upoznavanje rukovodstva preduzeća sa zahtjevima standarda ISO 14001, ciljevima i očekivanim efektima projekta, kao i sa prijedlogom programa uspostavljanja sistema. Neophodno je izvršiti analizu postojećeg stanja u preduzeću što obuhvata: organizacionu strukturu, sistematizaciju radnih mjesta, internu i eksternu dokumentaciju, analize procesa, aktivnosti realizacije, način rada upravljanja, imenovanje predstavnika rukovodstva za EMS.

Identifikacija poslovanja je sljedeći korak kada konsultanti zajedno sa Upravom organizacije ili predstavnikom rukovodstva za EMS definišu i klasifikuju poslovanja preduzeća na osnovu analize postojećeg stanja.

Definisanje osnovnih zahtjeva EMS predstavlja veoma važan korak kako bi se omogućilo da konsultanti zajedno sa predstavnikom rukovodstva za EMS definišu: misiju – viziju preduzeća i politiku kvaliteta preduzeća. Definisanje procesa podrazumjeva da konsultanti zajedno sa predstavnikom rukovodstva za EMS vrše identifikaciju, popis, klasifikaciju, označavanje i međusobne veze procesa. Ukoliko neki procesi nisu definisani, u ovoj fazi se vrši popis istih i daje predlog rješenja.

Sistem upravljanja zaštitom životne sredine mora biti dokumentovan što podrazumjeva izradu svih neophodnih i standardom propisanih dokumenata sistema EMS-a. U skladu sa rezultatima prethodno obavljenih aktivnosti, odnosno usvojenim programom definišu se, izrađuju i usvajaju odgovarajući dokumenti EMS-a:

  • Poslovnik – opisuje kako organizacija zadovoljava zahtjeve ISO 14001
  • Procedure – opisuju metod putem kojih se upravlja procesima
  • Radne instrukcije – opisuju kako se obavljaju individualni zadaci i aktivnosti

Implementacija EMS-a podrazumjeva da se usvojena rješenja i dokumenta EMS-a prezentuju zaposlenima, u obliku obuka i prezentacija koje su neophodne za funkcionisanje i razumjevanje ISO 14001. U okviru realizacije definisanih aktivnosti, s obzirom na niz radnji, posebna pažnja se posvećuje: upravljanju dokumentima, odgovornostima rukovodstva, definisanju ciljeva, sprovođenju obuke, upravljanju resursima (zaposleni, infrastruktura, radna sredina), sprovođenju prodaje, mjerenju i analizi i poboljšanju.

Interna provjera se vrši sa ciljem da se provjeri stanje poslovnog sistema u skladu sa zahtjevima standarda. Osposobljeni provjerivači EMS-a iz poslovnog sistema, obavljaju jednu ili više internih provera sistema kako bi se utvrdio stepen efektivnosti Sistema upravljanja zaštitom životne sredine. Nakon interne provjere, može se ustanoviti da li je preduzeće spremno za certifikaciju ili je neophodno preduzeti korektivne mere, koje su identifikovane na internoj provjeri.

Sertifikacija ISO 14001 predstavlja provjeru uspostavljenog Sistema upravljanja kvalitetom koje vrši izabrano nezavisno sertifikaciono tijelo.

Sertifikacija i kontinualno ocjenjivanje ispunjenosti uslova

Nakon uspješno obavljene provjere i izvršene sertifikacije kada nezavisni ocjenjivač posjećuje preduzeće i daje pozitivno mišljenje o ispunjenosti uslova propisanih standardom, slijedi PROVERA jednom godišnje (nadzorna), kako bi se ocijenilo da li je organizacija i dalje usklađena sa zahtjevima standarda i da li se pridržava definisanih – implementiranih rješenja.

Održavanje sertifikovanog procesa vrši se interno, a za šta je zadužen menadžer kvaliteta. Kako bi održavali i konstantno unapređivali procese predlažemo da uz pomoć konsultanata vršite nezavisne periodične provjere. Pružamo uslugu stalnog održavanja sistema upravljanja, čime omogućavamo preduzeću da postigne efektivan sistem, kao i da vrši kontinualno poboljšanje Sistema upravljanja zaštitom životne sredine kao i cijelog poslovnog sistema.